1% oplossing, 0,1% of poeder: de vormen van methyleenblauw vergeleken

Wie methyleenblauw zoekt, ziet al snel verschillende vormen. Druppelflesjes met een 1% oplossing, flesjes met 0,1% of minder, zakjes poeder, capsules uit het buitenland en verdunde oplossingen voor het aquarium. Op het eerste gezicht lijken ze op elkaar. Maar de hoeveelheid methyleenblauw per druppel kan wel een factor tien of honderd verschillen. In dit artikel zetten we de vormen naast elkaar en laten we zien hoe je ze eerlijk vergelijkt. Waar je verder op let bij het kopen, lees je in Methyleenblauw kopen: waar let je op?.

Wat een percentage betekent

Bij een oplossing staat de concentratie meestal als percentage op het etiket. Bij methyleenblauw gaat het om een gewichts-volumepercentage: het aantal gram stof per 100 ml vloeistof.

• 1% betekent 1 gram per 100 ml. Dat is 10 mg per ml.
• 0,5% betekent 0,5 gram per 100 ml. Dat is 5 mg per ml.
• 0,1% betekent 0,1 gram per 100 ml. Dat is 1 mg per ml.
• 0,01% betekent 0,01 gram per 100 ml. Dat is 0,1 mg per ml.

Een flesje van 100 ml met een 1% oplossing bevat dus in totaal 1.000 mg methyleenblauw. Een flesje van 100 ml met een 0,1% oplossing bevat 100 mg.

Van ml naar druppel

Een druppel uit een standaard glazen pipet is ongeveer 0,05 ml. Dat betekent twintig druppels per ml. Hoe groot een druppel precies is, hangt af van de opening van de pipet, de vloeistof en hoe je knijpt. Twintig druppels per ml is een gangbare vuistregel.

Daarmee kun je rekenen:

Concentratie	Per ml	Per druppel (0,05 ml)	Druppels in 100 ml
1%	10 mg	ongeveer 0,5 mg	ongeveer 2.000
0,5%	5 mg	ongeveer 0,25 mg	ongeveer 2.000
0,1%	1 mg	ongeveer 0,05 mg	ongeveer 2.000
0,01%	0,1 mg	ongeveer 0,005 mg	ongeveer 2.000

Het aantal druppels in een flesje van 100 ml is bij elke concentratie ongeveer gelijk. Wat verschilt, is hoeveel methyleenblauw er in elke druppel zit.

De 1% oplossing

Een 1% oplossing is de meest gangbare vorm in druppelflesjes. Ze is geconcentreerd genoeg om lang mee te gaan en makkelijk te verdunnen. In het laboratorium wordt een 1% oplossing vaak als voorraadoplossing gebruikt, waaruit je de gewenste verdunning maakt. De klassieke kleuroplossing voor de microscoop, methyleenblauw volgens Loeffler, bevat ongeveer 0,25%. Meer daarover in Kleuren met methyleenblauw onder de microscoop.

Ter vergelijking: het geregistreerde geneesmiddel in Europa, dat in het ziekenhuis als injectie wordt gegeven, bevat 5 mg per ml. Dat is een 0,5% oplossing, gemaakt en gecontroleerd volgens de regels voor geneesmiddelen. Dat is iets heel anders dan een oplossing voor non-food toepassingen.

Verdunde oplossingen

Oplossingen van 0,1% of lager worden vaak verkocht voor het aquarium of als kant-en-klare kleuroplossing. Ze zijn makkelijker te doseren voor die toepassingen, omdat je minder nauwkeurig hoeft te zijn. Het nadeel is dat je veel water koopt. Een flesje van 0,1% bevat tien keer minder methyleenblauw dan een even groot flesje van 1%.

Let bij verdunde oplossingen op de prijs. Een flesje van 0,1% voor de helft van de prijs van een flesje van 1% is per milligram vijf keer zo duur.

Poeder

Methyleenblauw in vaste vorm ziet er anders uit dan je verwacht. Het poeder is donkergroen, met een metaalachtige, bronsachtige glans. Pas als het oplost in water, zie je de diepblauwe kleur. Dat komt doordat de moleculen in een kristal dicht op elkaar liggen en licht anders weerkaatsen. Waarom de stof in water zo blauw is, lees je in Chemie en kleur van methyleenblauw.

Poeder is per gram vaak goedkoper. Maar zelf een oplossing maken vraagt het nodige:

• Een weegschaal die op een milligram nauwkeurig weegt. Voor 100 ml van een 1% oplossing weeg je precies 1 gram af.
• Gedestilleerd of gezuiverd water, en schone glazen spullen.
• Een rustige werkplek. Poeder stuift, en een paar korrels kleuren een aanrecht, een tafelkleed of je handen.
• Handschoenen en goede ventilatie, omdat je het stof niet wilt inademen.

Ook is niet elk poeder gelijk. Er bestaan verschillende kwaliteitsgraden, van technisch tot farmaceutisch. Technisch poeder is bedoeld voor bijvoorbeeld textiel en kan meer verontreinigingen bevatten. Meer in Kwaliteitsgraden: USP, Ph. Eur. en technisch.

Capsules en tabletten

Online zie je ook capsules en tabletten met methyleenblauw, vaak uit de Verenigde Staten. Die worden verkocht als supplement. In de Europese Unie is methyleenblauw geen toegelaten voedingsmiddel of voedingssupplement. Het staat niet op de Unielijst van nieuwe voedingsmiddelen, die bepaalt welke nieuwe stoffen in voedsel mogen. Capsules met methyleenblauw mogen in Nederland en België dus niet als supplement worden verkocht. Meer in Methyleenblauw en de wet.

Hoe je eerlijk vergelijkt

Om prijzen tussen aanbieders te vergelijken, reken je alles om naar dezelfde eenheid. De eenvoudigste is prijs per milligram methyleenblauw.

1. Zoek de concentratie op het etiket, bijvoorbeeld 1%.
2. Reken uit hoeveel milligram er in het flesje zit. Bij 100 ml en 1% is dat 1.000 mg.
3. Deel de prijs door het aantal milligram.

Een voorbeeld met ronde getallen. Flesje A is 100 ml van 1% voor 40 euro. Dat is 1.000 mg, dus 4 cent per mg. Flesje B is 100 ml van 0,1% voor 15 euro. Dat is 100 mg, dus 15 cent per mg. Flesje B lijkt goedkoper, maar is per milligram bijna vier keer zo duur.

Je kunt ook rekenen per druppel bij dezelfde concentratie. Een flesje van 100 ml heeft ongeveer 2.000 druppels. Deel de prijs door 2.000.

Klopt het percentage?

Een percentage op een etiket is een belofte. Of die klopt, laat een analysecertificaat zien, waarin het gehalte is gemeten. Een kleine afwijking is normaal en staat in de specificaties. Een grote afwijking is een probleem. Lees hoe je zo'n certificaat beoordeelt in Een analysecertificaat (COA) lezen.

Je kunt ook letten op de kleur. Een 1% oplossing is zo donker dat ze in het flesje bijna zwart lijkt. Een druppel in een glas water kleurt het water direct diepblauw. Een 0,01% oplossing is in het flesje al helderblauw. Dat is geen meting, maar wel een eerste controle.

Het etiket lezen

Niet elke aanbieder schrijft de concentratie op dezelfde manier. Soms staat er 1%, soms 10 mg/ml, soms 1 g/100 ml. Dat is allemaal hetzelfde. Staat er alleen een getal in milligram, bijvoorbeeld 500 mg, kijk dan of dat over het hele flesje gaat of over een ml. Een flesje van 50 ml met in totaal 500 mg is ook een 1% oplossing. Staat er geen concentratie op het etiket, dan weet je niet wat je koopt.

Welke vorm past bij welk gebruik?

• Laboratorium en microscopie: een 1% voorraadoplossing, verdund naar wat het protocol vraagt.
• Aquarium: vaak een kant-en-klare, verdunde oplossing voor aquaria, met de aanwijzingen van de fabrikant.
• Wie zelf oplossingen maakt en een goede weegschaal heeft: poeder van een bekende kwaliteitsgraad.

Samengevat

Methyleenblauw is te koop als 1% oplossing, als verdunde oplossing, als poeder en buiten de EU als capsule. Een 1% oplossing bevat 10 mg per ml, ongeveer 0,5 mg per druppel en ongeveer 2.000 druppels per 100 ml. Een 0,1% oplossing bevat tien keer minder per druppel. Vergelijk prijzen daarom per milligram, niet per flesje. Poeder vraagt nauwkeurig wegen en een schone werkplek. En capsules met methyleenblauw zijn in de EU geen toegelaten supplement.