Methyleenblauw als supplement: wat zegt de wet?

Wie online zoekt op methylene blue, komt het in allerlei vormen tegen. Druppels, maar ook capsules, tabletten en zelfs gummies. Vaak staan ze tussen de vitamines en kruidenpreparaten, met teksten over energie, focus of een gezond leven. Het lijkt dan alsof methyleenblauw een voedingssupplement is zoals vitamine C of magnesium. Dat is het niet. In dit artikel leggen we uit hoe de Europese en Nederlandse regels in elkaar zitten, waarom methyleenblauw er niet in past en waar je als koper op let. De bredere wettelijke achtergrond staat in Methyleenblauw en de wet.

Wat een voedingssupplement wettelijk is

In het dagelijks spraakgebruik is een supplement alles wat je in een potje koopt om "erbij te nemen". De wet is preciezer. Volgens de Europese richtlijn over voedingssupplementen is een voedingssupplement een levensmiddel dat bedoeld is om de normale voeding aan te vullen. Het is een geconcentreerde bron van voedingsstoffen of andere stoffen met een voedingskundig of fysiologisch effect, verkocht in afgemeten vorm, zoals capsules, tabletten of druppels.

Dat het een levensmiddel is, heeft gevolgen. Voor levensmiddelen gelden regels over welke ingrediënten erin mogen, hoe ze geëtiketteerd worden en wat je erover mag beweren. In Nederland zijn die Europese regels uitgewerkt in de Warenwet en het Warenwetbesluit Voedingssupplementen. In België gelden vergelijkbare regels onder het toezicht van de federale overheid.

Welke stoffen erin mogen

Voor vitamines en mineralen bestaat een Europese lijst met toegelaten vormen. Voor andere stoffen, zoals kruiden en plantenextracten, is het kader minder strak, maar er geldt wel een harde voorwaarde: de stof moet veilig zijn en mag geen nieuw voedingsmiddel zijn dat nog niet is toegelaten. Daar komt de novel food-regel om de hoek kijken.

Nieuwe voedingsmiddelen: de grens van mei 1997

De Europese verordening over nieuwe voedingsmiddelen, de novel food-verordening, bepaalt dat een voedingsmiddel dat vóór 15 mei 1997 niet in betekenende mate voor menselijke voeding in de EU werd gebruikt, een nieuw voedingsmiddel is. Zo'n middel mag pas op de markt na een Europese toelating. Bij die toelating beoordeelt de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) de veiligheid, en daarna wordt het middel opgenomen in de Unielijst van toegelaten nieuwe voedingsmiddelen.

Methyleenblauw is een synthetische kleurstof die in de negentiende eeuw werd ontwikkeld voor textiel. Het werd daarna gebruikt in laboratoria, in de microscopie en als geneesmiddel. Als voedingsmiddel werd het in de EU niet gebruikt. Dat betekent dat het als ingrediënt van voedsel of supplementen een toelating nodig zou hebben, en die is er niet. Wie methyleenblauw als supplement verkoopt, verkoopt dus een product dat volgens de levensmiddelenregels niet op de markt mag.

Geneesmiddel of levensmiddel

Er is nog een tweede reden waarom methyleenblauw niet als supplement kan worden verkocht. De Europese geneesmiddelenrichtlijn bepaalt wanneer een product een geneesmiddel is. Dat gebeurt op twee manieren:

• Naar aandiening. Een product dat wordt gepresenteerd als middel om ziekten te genezen of te voorkomen, is een geneesmiddel. Het gaat dan om hoe het wordt aangeprezen, op het etiket, op de website en in advertenties.
• Naar werking. Een product dat in het lichaam een farmacologische, immunologische of metabole werking heeft om fysiologische functies te herstellen, te verbeteren of te wijzigen, of om een diagnose te stellen, is ook een geneesmiddel.

Methyleenblauw is in de EU geregistreerd als geneesmiddel. Onder de naam methylthioniniumchloride is het sinds 2011 toegelaten als injectie tegen methemoglobinemie, een aandoening waarbij het bloed minder zuurstof vervoert. De stof heeft dus een bekende farmacologische werking. Een product met methyleenblauw dat wordt aangeprezen met beloftes over gezondheid, valt daardoor al snel onder de geneesmiddelenwet, en een geneesmiddel zonder registratie mag niet worden verkocht. Over de geregistreerde toepassing lees je meer in Methyleenblauw in de geneeskunde.

En de gezondheidsclaims?

Ook als je het geneesmiddelenrecht even buiten beschouwing laat, loop je bij supplementen tegen de claimregels aan. De Europese claimsverordening bepaalt dat een levensmiddel alleen gezondheidsclaims mag dragen die vooraf zijn goedgekeurd. Voor goedgekeurde claims bestaat een Europees register. Voor methyleenblauw staat daar geen enkele claim in. Teksten over energie, focus, geheugen of veroudering bij een methyleenblauwproduct zijn dus niet toegestaan.

Daarom zie je bij aanbieders die zich aan de regels houden geen beloftes over wat methyleenblauw voor je doet, en geen gebruiksadvies voor inname. Dat is geen terughoudendheid uit voorzichtigheid, maar wat de wet vraagt.

Waarom je toch capsules en gummies ziet

Als het niet mag, waarom is het dan zo makkelijk te vinden? Daar zijn een paar redenen voor.

• Verkopers buiten de EU. Veel aanbieders zitten in de Verenigde Staten of in Azië en verzenden naar Europa. Zij werken met andere regels, en het Europese toezicht reikt niet altijd tot buiten de EU.
• Grote verkoopplatforms. Op platforms met duizenden verkopers duurt het soms lang voordat een product dat niet mag, verdwijnt.
• Een andere presentatie. Sommige aanbieders noemen het geen supplement, maar zetten het wel in een capsule met een tekst die op inname wijst. Ook dat valt onder de regels, want het gaat om de totale presentatie.

Dat een product te koop is, zegt dus niets over of het volgens de regels verkocht mag worden. Voor jou als koper is het ook een signaal: een aanbieder die het met deze regels niet nauw neemt, neemt het met de kwaliteit misschien ook niet nauw.

Waar je als koper op let

Wil je methyleenblauw kopen, let dan op het volgende.

• Geen gezondheidsbeloftes. Een aanbieder die belooft wat methyleenblauw voor je lichaam of je hoofd doet, houdt zich niet aan de regels.
• Een duidelijke productomschrijving. Concentratie, inhoud, verpakking, fabrikant en lotnummer horen erbij. Zie Methyleenblauw kopen: waar let je op?.
• Een labrapport. Is de partij getest op verontreinigingen zoals zware metalen? Zie Zware metalen in methyleenblauw.
• Waarschuwingen. Een verantwoord product vermeldt wie het niet zou moeten gebruiken en welke combinaties met medicijnen bekend zijn. Zie Veiligheid en wisselwerkingen.

Wie er toezicht houdt

In Nederland houdt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit toezicht op levensmiddelen, waaronder voedingssupplementen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op geneesmiddelen, en dus ook op producten die zich als geneesmiddel presenteren zonder registratie. In België is het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) bevoegd voor levensmiddelen en het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) voor geneesmiddelen.

Wat dit betekent voor Blue Magic

Blue Magic is een 1% oplossing van methyleenblauw voor non-food toepassingen. Op het etiket staat dat het geen voedingsmiddel en geen voedingssupplement is. We geven geen gebruiksadvies voor inname en doen geen beloftes over gezondheid. Wat we wel doen: we vertellen precies wat er in het flesje zit, laten de partij testen op zware metalen en geven elk flesje een lotnummer. Meer daarover in Blue Magic (awakening): wat er in het flesje zit.

In het kort

Een voedingssupplement is een levensmiddel met een eigen wettelijk kader. Methyleenblauw past daar niet in: het is geen toegelaten nieuw voedingsmiddel, er zijn geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor en als geregistreerd geneesmiddel heeft het een bekende farmacologische werking. Capsules en gummies met methylene blue zijn online te vinden, maar dat zegt niets over of ze verkocht mogen worden. Let als koper op een eerlijke presentatie, een volledige productomschrijving en een labrapport.