Focus en methyleenblauw: de studies bij gezonde mensen
Biohackers noemen methyleenblauw bij focus en concentratie. Drie studies bij gezonde mensen, met een verrassend verschillende uitkomst. Wat ze precies maten.

Blue Magic: methyleenblauw 1%, getest op zware metalen, lotnummer op elk flesje. Bekijk en bestel
Focus is misschien wel het populairste onderwerp in de biohackwereld. Diep werk, geen afleiding, een hoofd dat de hele middag scherp blijft. Methyleenblauw wordt daar vaak bij genoemd, met verhalen over helderheid en concentratie. Ik ben Mr Blue, en ik wil het precies weten: wat is er gemeten bij mensen? Het antwoord past in drie studies. Ze zijn klein, en ze zijn het niet met elkaar eens. Juist daarom zijn ze interessant.
Waarom het brein in dit verhaal past
Je hersenen wegen ongeveer twee procent van je lichaamsgewicht, maar ze verbruiken een groot deel van alle energie. Zenuwcellen hebben geen grote voorraden; ze zijn afhankelijk van een constante aanvoer van zuurstof en glucose, en van mitochondriën die daar ATP van maken.
Methyleenblauw gaat door de bloed-hersenbarrière en kan in de mitochondriën elektronen doorgeven. Rojas en collega's beschreven in 2012 in een overzicht hoe het in proefdieren de activiteit van het enzym cytochroom c-oxidase verhoogde, een sleutelenzym in de energieaanmaak, en hoe dieren daarna taken beter onthielden. Dat is de gedachte achter alle verhalen over focus: als de energieaanmaak in de hersenen beter loopt, werkt het brein beter.
Of dat bij mensen ook zo is, kun je alleen meten. Dat is drie keer geprobeerd.
Studie 1: de MRI-studie van Rodriguez (2016)
Wie: 26 gezonde volwassenen tussen 22 en 62 jaar.
Hoe: gerandomiseerd en dubbelblind. Deelnemers kregen een lage hoeveelheid methyleenblauw of een placebo. Ze deden twee taken in de MRI-scanner, een keer voor en een keer een uur na de inname:
- een aandachtstaak, waarbij je zo snel mogelijk reageert op een signaal dat op onvoorspelbare momenten verschijnt. Dit is de klassieke maat voor volgehouden aandacht, het dichtst bij wat biohackers focus noemen.
- een geheugentaak, waarbij je een beeld moet onthouden en daarna herkennen.
Uitkomst: tijdens de aandachtstaak was er meer activiteit in de insula, een hersengebied dat betrokken is bij aandacht en het opmerken van wat belangrijk is. Tijdens de geheugentaak was er meer activiteit in de voorkant, het midden en de achterkant van de hersenschors. En het aantal goede antwoorden bij het ophalen van herinneringen lag 7% hoger.
Beperkingen: 26 mensen, één meting, een uur na inname. Meer hersenactiviteit in een scan betekent niet vanzelf dat je beter presteert; op de aandachtstaak zelf meldt de studie geen beter resultaat. En het is niet herhaald door een andere onderzoeksgroep.
Studie 2: de claustrofobiestudie van Telch (2014)
Wie: 42 volwassenen met een uitgesproken angst voor kleine ruimtes. Geen hersenziekte, wel een angst.
Hoe: na zes korte sessies in een afgesloten ruimte kregen 23 deelnemers 260 mg methyleenblauw en 19 een placebo, dubbelblind. Een maand later werden ze opnieuw getest.
Uitkomst: de onderzoekers maten ook iets wat met focus te maken heeft: hoe goed deelnemers zich details van de ruimte herinnerden, zonder dat ze wisten dat dat gevraagd zou worden. Dat geheugen was beter met methyleenblauw, los van hun angst. Bij de angst zelf hing het af van hoe de sessie was gegaan: wie hem goed had doorstaan, had een maand later minder angst; wie hem slecht had doorstaan, deed het juist slechter.
Beperkingen: een specifieke groep en een specifieke situatie. Het laat ook zien dat methyleenblauw niet alleen "goed" geheugen versterkt; het versterkt wat er net geleerd is, ook als dat de angst was.
Studie 3: de doorbloedingsstudie van Singh (2023)
Wie: 8 gezonde vrijwilligers, en daarnaast ratten, in Londen.
Hoe: de vrijwilligers kregen een placebo en methyleenblauw via een infuus, in twee hoeveelheden, met scans die de doorbloeding en het zuurstofverbruik van het brein meten.
Uitkomst: precies het omgekeerde van wat de onderzoekers hadden verwacht. De doorbloeding van het brein daalde, en het zuurstofverbruik van de hersenen ook. Hoe hoger de hoeveelheid, hoe groter het effect, en het was bij mensen en ratten hetzelfde.
De verklaring van de onderzoekers: misschien waren de gebruikte hoeveelheden al te hoog. Bij methyleenblauw is in het laboratorium gezien dat een lage concentratie de energieaanmaak stimuleert en een hogere juist remt. En misschien valt er in een gezond brein met een normale energiehuishouding weinig te verbeteren.
Wat de drie samen laten zien
Zet je ze naast elkaar, dan zie je een patroon.
- Het effect hangt af van de hoeveelheid. In het laboratorium is dat al lang bekend, en de studie van Singh lijkt het bij mensen te bevestigen. Meer is bij methyleenblauw niet beter.
- Het effect hangt af van de situatie. Telch zag dat methyleenblauw versterkt wat er net gebeurde, in beide richtingen.
- Het bewijs is dun. Drie kleine studies, met in totaal 76 mensen, en geen van de uitkomsten is door een andere groep herhaald.
Het eerlijke antwoord op de vraag "geeft methyleenblauw meer focus" is dus: dat is bij gezonde mensen niet aangetoond. Er is één interessante aanwijzing, één tegenresultaat, en een verklaring die beide kan dekken. De uitgebreide bespreking van deze en andere studies staat in Methyleenblauw, geheugen en de hersenen.
Hoe je een bericht over focus zelf beoordeelt
Op sociale media vind je veel verhalen over helderheid en concentratie na methyleenblauw. Met de drie studies in je achterhoofd kun je zo'n bericht zelf wegen. Vraag je bij elk bericht af:
- Wat is er gemeten? "Ik voel me scherper" is een indruk. Een reactietest of een geheugentaak, voor en na, is een meting.
- Was er een vergelijking? Zonder placebo weet je niet of het effect van de stof komt of van de verwachting. Bij een blauwe kleurstof is blind testen bovendien lastig, omdat je aan je urine ziet wat je kreeg.
- Bij wie? Een effect bij mensen met een ziekte of een slecht functionerende energiehuishouding zegt weinig over gezonde mensen, zoals de studie van Singh liet zien.
- Hoeveel? Omdat een lage en een hogere hoeveelheid iets anders kunnen doen, is een verhaal zonder hoeveelheid niet te vergelijken met een studie.
- Wie verdient eraan? Een aanbieder die met een ervaringsverhaal een product verkoopt, is geen onafhankelijke bron.
Focus in de biohackwereld
Wie zich verdiept in focus, komt een vaste set gewoontes tegen die beter zijn onderzocht dan welk middel ook: genoeg slaap, ochtendlicht, beweging, en werken in blokken zonder telefoon. Methyleenblauw wordt in podcasts vaak genoemd naast nootropica en naast rood licht. Over die combinatie lees je meer in Methyleenblauw en rood licht, en over de plek van methyleenblauw in een stack in Methyleenblauw voor biohackers.
Wat je nooit combineert
Veel middelen die voor stemming of focus worden gebruikt, werken op serotonine. Methyleenblauw remt MAO-A, het enzym dat serotonine afbreekt. Ramsay en collega's toonden in 2007 aan hoe sterk dat effect is. Combineer methyleenblauw daarom nooit met SSRI's, SNRI's, MAO-remmers, 5-HTP, tryptofaan of sint-janskruid. Het volledige overzicht staat in Wat je níet combineert met methyleenblauw.
In het kort
Bij gezonde mensen zijn er drie kleine studies naar methyleenblauw en het brein. Rodriguez zag meer hersenactiviteit tijdens aandachts- en geheugentaken en 7% meer goede antwoorden bij het ophalen van herinneringen. Telch zag een beter geheugen voor details, maar ook dat methyleenblauw versterkt wat er net gebeurde. Singh zag juist minder doorbloeding en zuurstofverbruik in het brein. De rode draad: de hoeveelheid en de situatie bepalen de uitkomst, en bewijs voor een effect op focus bij gezonde mensen is er nog niet.
Veelgestelde vragen
Geeft methyleenblauw meer focus?
Dat is bij gezonde mensen niet aangetoond. Eén kleine studie zag meer hersenactiviteit tijdens een aandachtstaak en een kleine verbetering op een geheugentaak, een andere zag minder doorbloeding van het brein. Grote studies bij gezonde mensen zijn er niet.
Wat is het verschil tussen focus en geheugen in deze studies?
Focus werd gemeten met een aandachtstaak: zo snel mogelijk reageren op een signaal dat op onvoorspelbare momenten verschijnt. Geheugen werd gemeten met taken waarbij je iets moet onthouden en herkennen. Rodriguez zag een effect op hersenactiviteit bij beide, en een verbetering in het aantal goede antwoorden alleen bij het geheugen.
Waarom spreken onderzoekers van een lage hoeveelheid?
Bij methyleenblauw is in het laboratorium gezien dat een lage hoeveelheid de mitochondriën stimuleert en een hoge hoeveelheid juist remt. Dat heet een hormetisch effect. Onderzoekers kozen daarom bewust lage hoeveelheden, in vergelijking met wat in het ziekenhuis wordt gebruikt.
Met welke middelen uit een focus-stack combineer je methyleenblauw niet?
Met alles wat op serotonine werkt, zoals SSRI's, SNRI's en 5-HTP, en met MAO-remmers. Methyleenblauw remt MAO-A, en die combinatie kan een serotoninesyndroom geven.
- Onafhankelijk getest door BAV Institut op lood, cadmium, kwik en arseen: niet aantoonbaar
- Lotnummer en houdbaarheidsdatum op elk flesje
- 100 ml in bruin glas met glazen pipet, ongeveer 2.000 druppels: 2,0 cent per druppel
- Werkdagen vóór 18:00 besteld, dezelfde dag verzonden. Gratis vanaf €50,00
Bronnen
- Rodriguez P, Zhou W, Barrett DW, et al. Multimodal Randomized Functional MR Imaging of the Effects of Methylene Blue in the Human Brain. Radiology. 2016;281(2):516-526.
- Telch MJ, Bruchey AK, Rosenfield D, et al. Effects of post-session administration of methylene blue on fear extinction and contextual memory in adults with claustrophobia. Am J Psychiatry. 2014;171(10):1091-8.
- Singh N, MacNicol E, DiPasquale O, et al. The effects of acute Methylene Blue administration on cerebral blood flow and metabolism in humans and rats. J Cereb Blood Flow Metab. 2023;43(2 suppl):95-105.
- Rojas JC, Bruchey AK, Gonzalez-Lima F. Neurometabolic mechanisms for memory enhancement and neuroprotection of methylene blue. Prog Neurobiol. 2012;96(1):32-45.
- Ramsay RR, Dunford C, Gillman PK. Methylene blue and serotonin toxicity, inhibition of monoamine oxidase A (MAO A) confirms a theoretical prediction. Br J Pharmacol. 2007;152(6):946-51.


